Problematyka opowiadania „Doktor Piotr” ostatnidzwonek.pl
      Opowiadania Żeromskiego | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Opowiadania Żeromskiego

Problematyka opowiadania „Doktor Piotr”

Opowiadanie Stefana Żeromskiego, choć ubogie po względem objętości, niesie sobą ogromne pole interpretacyjne. Z kart Doktora Piotra dowiadujemy się o różnorodnych problemach moralnych, etycznych, poruszane są tam tematy społeczne, pisarz stosuje krytykę pozytywistycznych haseł.

1. Problematyka etyczno-moralna.

Jeżeli odłożymy Doktora Piotra po pierwszej lekturze, z pewnością na pytanie o problematykę poruszaną w utworze, odpowiemy: etyczno-moralna. Żeromski ukazał tam głęboki konflikt ojca i syna, którego przyczyną są różnice w życiowych planach zdeklasowanego szlachcica i miłośnika wiedzy, reprezentantów dwóch całkowicie różnych pokoleń.

Osią konfliktu są różnice w wyznawanych poglądach. Dominik Cedzyna uważa, że należy zrobić wszystko, by ułatwić synowi start w dorosłe życie, co staje się pretekstem do oszukiwania ludzi zatrudnionych przy pracy w cegielni, a dokładniej do zmniejszenia im dziennej pensji. To co dla Piotra, który po czterech latach poznaje prawdę o pochodzeniu funduszy na swą edukację, jest kradzieżą i napawa go odrazą i oburzeniem, dla jego rodzica jest jedynie posunięciem godnym pochwalenia, ponieważ „oszczędność” zasługuje na słowa uznania.

Mężczyźni nie potrafią dojść do porozumienia. W końcu syn decyduje się wyjechać za granicę i przyjąć posadę w Hull, by jak najszybciej spłacić oszukanych chłopów. Tego postępowania nie może zrozumieć Dominik, który nazywa latorośl „durniem”, a jego poglądy i przekonania odnośnie rozumienia pojęcia moralności – „głupim sentymentalizmem”. Mimo, iż Piotr ponad życie kochał starego ojca, nie mógł dla tego uczucia zmienić zasad, w które dotąd wierzył, co jeszcze bardziej podkreśla wagę wyboru, jakiego dokonuje w kulminacyjnym punkcie opowiadania.

Tematem podjętym w utworze jest również odwieczna „samotność człowieka w tłumie”. Dominik Cedzyna, otoczony ludźmi, zaangażowany w pracę, tak naprawdę żyje w świecie marzeń o powrocie na wieś, prowadzeniu własnego majątku, funkcji rządcy. Staruszek czuje się samotny i opuszczony, poprawiając sobie nastrój lekturą listów od Piotrusia – ukochanego syna (należy pamiętać, iż nigdy nie czytał listów w całości, „smakując” ich fragmenty w odstępach czasowych). Podobnie jego syn, choć zajęty studiami i rozwojem naukowej kariery, czuje się opuszczony, z dala od ojczyzny, którą opuścił wiele lat temu. Przytłacza go również myśl, że Dominik jest gdzieś daleko, samotny, zdany na łaskę innych.


Współcześni czytelnicy mogą roztrząsać przyczyny postępowania Cedzynów, zastanawiać się nad słusznością ich wyborów. Stefanowi Żeromskiemu chodziło o to, by dać ludziom materiał do rozważań, napisać ciekawą historię, która zainteresuje zarówno współczesnych, jak potomnych. A to wszystko dzięki uniwersalności problematyki Doktora Piotra.

2. Problematyka społeczna

Na kartach utworu Żeromski zajął się również problematyką społeczną, tak bardzo charakterystyczną dla pisarstwa lat końca XIX wieku.

W Doktorze Piotrze dał upust swemu rozczarowaniu ideami głoszonymi w pozytywizmie, krytykując pracę organiczną czy pracę u podstaw. Nakreślił rysy sytuacji społeczno-ekonomicznej, panującej w latach początków kapitalistycznej gospodarki, gdy jedni za wszelką cenę dążyli do powiększenia majątku, inni żyli jeszcze w poprzedniej epoce (chodzi tu o szlachtę i jej olbrzymie majątki), a jeszcze inni – najbiedniejsi i niewykształceni – starali się przeżyć i znaleźć dla siebie miejsce w epoce pouwłaszczeniowej.

Tworząc postać Teodora Bijakowskiego – bezwzględnego kapitalisty pochodzącego z nizin społecznych - Żeromski odniósł się do propagowanych w pozytywizmie haseł. Choć bohater osiągnął sukces i zdobył wykształcenie tylko dzięki pomocy innych ludzi, nie powielił biografii Tomasza Judyma czy Stanisławy Bozowskiej, nie poświęcił się dla szerzenia zasad higieny czy niesienia kaganka oświaty, lecz bezdusznie, w imię własnych korzyści, dążył do bogactwa.

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Dominik Cedzyna okradanie biednych robotników nazywa:
a) kradzieżą
b) zbrodnią
c) oszczędnością
d) przestępstwem
Rozwiązanie

W opowiadania „Doktor Piotr” autor opisuje powstanie nowej warstwy społecznej -
a) wolnych chłopów
b) kleru
c) mieszczaństwa
d) burżuazji
Rozwiązanie

Główna problematyka „Doktora Piotra” dotyczy kwestii:
a) obyczajowo-religijnych
b) społeczno-politycznych
c) ekonomiczno-społecznych
d) etyczno-moralnych
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

Doktor Piotr
Czas i miejsce akcji opowiadania „Doktor Piotr”
„Doktor Piotr” - stereszczenie opowiadania
Problematyka opowiadania „Doktor Piotr”
Charakterystyka głównych bohaterów opowiadania „Doktor Piotr”
Kompozycja i struktura opowiadania „Doktor Piotr”
„Doktor Piotr” - nowela czy opowiadanie?
Konflikt między ojcem a synem w „Doktorze Piotrze
Dominik Cedzyna jako przykład losów zrujnowanej szlachty w końcu XIX wieku w Królestwie Polskim
Plan wydarzeń opowiadania „Doktor Piotr”
Motywy literackie w opowiadaniu „Doktor Piotr”
Najważniejsze cytaty opowiadania „Doktor Piotr”

Rozdziobią nas kruki, wrony
Czas i miejsce akcji noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
„Rozdziobią nas kruki, wrony…” - streszczenie noweli
Problematyka noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Charakterystyka bohaterów noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Kompozycja i struktura noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Symbolizm noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Impresjonizm, naturalizm i ekspresjonizm noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Plan wydarzeń noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Motywy literackie w noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”
Najważniejsze cytaty noweli „Rozdziobią nas kruki, wrony…”

Siłaczka
Czas i miejsce akcji opowiadania „Siłaczka”
„Siłaczka” - streszczenie opowiadania
Geneza opowiadania „Siłaczka”
Problematyka „Siłaczki”
Charakterystyka bohaterów „Siłaczki”
Kompozycja i struktura „Siłaczki”
Altruizm czy konformizm w „Siłaczce” Żeromskiego
Narracja „Siłaczki”
Plan wydarzeń „Siłaczki”
Motywy literackie w „Siłaczce”
Najważniejsze cytaty w „Siłaczce”

Inne
Stefan Żeromski - życiorys
Kalendarium twórczości Żeromskiego
Krytyczne opinie o „Opowiadaniach” Stefana Żeromskiego
Bibliografia





Tagi: